İzmedia.az xəbər verir ki, ABŞ-da hüceyrə səviyyəsində qocalmanı geri çevirməyə qadir texnologiyanın ilk klinik sınaqları bu il başlayacaq.
Alimlər xüsusi genləri (“Yamanaka faktorları”) virus vasitəsilə insan orqanizminə təhlükəsiz şəkildə çatdırmağın mümkün olub-olmadığını araşdıracaqlar. Məqsəd zədələnmiş toxumaların gənc hüceyrələr kimi yenidən bərpasına nail olmaqdır.
Bu üsul 2006-cı ildə Nobel mükafatı laureatı Sindzi Yamanakanın kəşfinə əsaslanır. O, hüceyrələrin “yenidən proqramlaşdırılması” üçün vacib olan dörd əsas zülalı (Oct4, Sox2, Klf4 və c-Myc) müəyyən edib.
Tədqiqatçılar dəyişdirilmiş virusdan istifadə edərək bu zülalların yaranması üçün genetik məlumatı hüceyrələrə ötürürlər. Bu isə hüceyrənin bioloji yaşını sanki “sıfırlamağa” imkan verir, lakin onun funksiyasını tam itirməsi və xərçəng riski minimuma endirilir.
Təcrübələrin mərkəzində Massaçusets ştatındakı Whitehead İnstitutunun genetik alimi Yuançen Rayan Lunun işi dayanır. O, laboratoriya siçanlarının gözlərinə Yamanaka faktorlarından üçünü (ən riskli sayılan c-Myc geni çıxılmaqla) yeridərək görmə sinirinin bərpasına nail olub.
Növbəti mərhələdə sınaqları Life Biosciences biotexnologiya şirkətinin aparacağı gözlənilir. Şirkət əsasən qlaukoma xəstəliyindən əziyyət çəkən könüllülər üzərində tədqiqat aparmağı planlaşdırır. “Gen kokteyli”nin birbaşa gözə yeridilməsi və prosesin xüsusi antibiotik vasitəsilə idarə olunması nəzərdə tutulur.
Mütəxəssislər bu texnologiyanın böyük potensialına baxmayaraq ehtiyatlı olmağa çağırırlar. Əsas risk hüceyrələrin nəzarətsiz bölünməsi və xərçəng ehtimalıdır.
Buna baxmayaraq, laboratoriya uğurları artıq milyardlarla dollar investisiya cəlb edib. Eyni zamanda Çin alimləri yaşlı insanlarda göz linzasının bərpası üzərində işləyirlər.
Analitiklərin proqnozuna görə, bu texnologiyanın geniş istifadə üçün tətbiqi ən tez 2030-cu ildən sonra mümkün ola bilər — əgər sınaqlar ciddi yan təsirləri üzə çıxarmasa.
