Alimlər müasir insanların DNT-sində əvvəllər məlum olmayan iki qədim insan populyasiyasının izlərini aşkar ediblər ki, bu izlər yüz minlərlə, hətta milyonlarla il əvvəl yoxa çıxıb. Tədqiqatın nəticələri Science jurnalında dərc olunub.
Kəşf edilən “xəyal nəsilləri”ndən biri bütün müasir insanlarda genetik iz buraxıb. Digəri isə təxminən 2 milyon il əvvəl müasir insanların əcdadlarından ayrılan sözdə “super-qədim” qrupa aiddir.
Onilliklərdir ki, elm adamları Homo sapiens-in əcdadlarının Neandertallar və Denisovanlar ilə qoşalaşdığını bilirdilər. Bu gün bir çox insan Neandertal DNT-sinin təxminən 1-2,4 faizini saxlayır, Asiya və Okeaniyadakı insanlar isə Denisov genomlarının fraqmentlərinə malikdirlər.
Lakin tədqiqatçılar qədim insanların sümük qalıqlarında izləri tapıla bilməyən digər nəsli kəsilmiş qruplarla qarşılıqlı əlaqədə ola biləcəyini fərz edirlər. İndi isə elm adamları bu cür dəlilləri yalnız canlı insanların genomları vasitəsilə tapa biliblər.
Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçıları dünyanın müxtəlif bölgələrindən olan 500-dən çox insanın tam genomunu təhlil etmək üçün yeni bir metod hazırlayıblar. Bu metod onlara fosil qalıqlarından DNT-yə ehtiyac olmadan qədim genetik əlaqələri bərpa etməyə imkan verib.
Məlum oldu ki, Homo sapiens genomunda naməlum bir xəttin Afrikada qədim bir qrupla 50 min ildən çox əvvəl, müasir insanların digər qitələrə köçürülməsindən əvvəl çarpazlaşması nəticəsində əmələ gəldiyi ortaya çıxıb. Onun genetik töhfəsi müasir insanların DNT-sinin təxminən 0,5-1 faizini təşkil edir ki, bu da planetin bir çox sakinində Neandertal genlərinin miqdarı ilə müqayisə edilə bilər.
Alimlər 700.000 ilə 200.000 il əvvəl Afrika və Avropada yaşamış Heydelberq Adamı, Homo heidelbergensis-i bu populyasiya üçün mümkün namizəd hesab edirlər.
İkinci kəşf daha da qədim idi. Tədqiqatçılar Okeaniyada təxminən 1,8 milyon il əvvəl müasir insanların ortaq əcdadı olan Neandertallar və Denisovanlardan ayrılan “ultra qədim” nəsildən kiçik DNT fraqmentləri tapdılar. Bu, genomun təxminən 0,002 faizini təşkil edir və ehtimal ki, qədim insanların ən uzunömürlü növlərindən biri olan Homo erectus ilə əlaqəlidir.
Alimlərin fikrincə, yeni məlumatlar insan təkamülünün anlayışını dəyişdirir: sadə bir inkişaf zəncirinin əvəzinə, bəşəriyyət dəfələrlə bölünmüş, köç etmiş və bir-biri ilə qarışmış qədim populyasiyaların mürəkkəb şəbəkəsi kimi təqdim olunur.
Tapılan DNT fraqmentlərinin çoxu immun sistemində və maddələr mübadiləsində iştirak edən genlərlə əlaqəlidir. Tədqiqatçılar qədim cütləşmənin Homo sapiens-ə infeksiyalarla mübarizə aparmaq və yeni mühitlərdə sağ qalmaq üçün faydalı genetik adaptasiyalar əldə etməyə kömək etdiyinə inanırlar.
Yeni metod, alimlərə gələcəkdə, xüsusən də qədim DNT-nin hələ kifayət qədər öyrənilmədiyi Afrika və Cənubi Asiya bölgələrindən daha çox “xəyal” insan xüsusiyyətlərini kəşf etməyə imkan verə bilər.
İzmedia.az
