Financial Times nəşrinin təhlilində qeyd olunur ki, məşhur geosiyasi “Risk” stolüstü oyununun xəritəsi 1957-ci ildən bəri dəyişməz qalsa da, müasir geopolitik reallıqlar Pakistanın bu xəritədə ayrıca və mühüm bir oyunçu kimi qəbul edilməsini şərtləndirir. İkinci Donald Tramp administrasiyası dövründə İslamabad, xüsusilə ordu komandanı Feldmarşal Asim Munir və Baş nazir Şahbaz Şərifin rəhbərliyi altında, daxili gərginliklərə baxmayaraq xarici siyasətdə cəsarətli və iddialı addımlar atır.
Məkkə Paktı və Şaxələndirilmiş Xarici Siyasət
Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə ilə imzalanan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi İslamabadın son dövrdəki ən böyük diplomatik uğuru hesab olunur:
-
Regional Təhlükəsizlik Çətiri: NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzər kollektiv müdafiə prinsipinə əsaslanan bu pakt Fars körfəzində ABŞ-ın təhlükəsizlik qarantiyalarının zəiflədiyi bir vaxtda yeni çəkindirici güc kimi çıxış edir.
-
Qlobal Körpü Rolu: Nüvə silahına malik Pakistan eyni vaxtda Vaşinqton və Pekinlə strateji əlaqələri qoruyur, həmçinin sünni Körfəz monarxiyaları və şiə İranı ilə dialoq kanallarını açıq saxlayır. Aprel ayında İslamabad 1979-cu ildən beri ilk dəfə ABŞ və İran arasında birbaşa danışıqlara ev sahibliyi etməyə cəhd göstərib.
-
Tramp Administrasiyası ilə Sövdələşmələr: Pakistan dəyərlərdən daha çox “sövdələşməyə” önəm verən yeni Ağ Ev administrasiyası ilə kriptovalyutalar, kritik minerallar və regional təhlükəsizlik sahəsində praktiki sövdələşmələr bağlamağa nail olur.
Daxili Siyasi Xaos və İqtisadi Asılılıq
Xarici siyasətdəki Makiavelliçilik “ustad dərsi”nə baxmayaraq, ölkənin daxili vəziyyəti son dərəcə ağır olaraq qalır:
| Sahə | Mövcud Vəziyyət və Problemlər |
| İqtisadiyyat | Ölkə iqtisadiyyatı BVF (XVF) kreditlərindən və Səudiyyə Ərəbistanından gələn maliyyə yardımlarından asılıdır. İslahatların olmaması daimi iqtisadi böhran yaradır. |
| Siyasət və Demokratiya | Keçmiş baş nazir İmran Xan uydurma ittihamlarla həbsdə saxlanılır, mediaya və müxalifətə qarşı repressiya dalğası davam edir. Hərbi elita ölkəyə birbaşa nəzarət edir. |
| Təhlükəsizlik Riskləri | Təkcə bu il Əfqanıstan sərhədində, Bəlucistanda və Kəşmirdə gedən antiterror əməliyyatlarında 860-dan çox əsgər və polis həlak olub. Terror təhlükəsi xarici investisiyaların qarşısını alır. |
Şərq-Qərb Logistika Ambisiyası və Paradoks
Pakistan rəhbərliyi Mərkəzi Asiyanı Pakistan limanları ilə birləşdirən dəmir yolu şəbəkəsi qurmaq və ölkəni iri regional nəqliyyat qovşağına çevirmək arzusundadır.
Bununla belə, Feldmarşal Asim Munirin “demokratiyadan öncə dövlət quruculuğu” strategiyası ölkəni barıt çəlləyi üzərində saxlayır. Pakistanın əsas paradoksu da məhz bundadır: xarici siyasətdə qlobal “Risk” lövhəsində vacib yer tutmaq iddiasında olsa da, daxildə dərinləşən siyasi və təhlükəsizlik böhranı bu iddiaları hər an alt-üst edə bilər.
İzmedia.az
