İran ətrafındakı münaqişənin kəskinləşməsi qlobal neft bazarında qiymət artımına səbəb olub.
İzmedia.az xəbər verir ki, yerli medianın hesablamalarına görə, Rusiyanın Urals markalı neftinin qiyməti 70%-dən çox yüksəlib, Brent markalı neft isə bir barel üçün 100 dollar həddini keçib. 20 mart tarixinə olan məlumatlara görə, Brent təxminən 110 dollar, Urals isə təxminən 106 dollara satılırdı, halbuki 2026-cı il büdcəsində qiymət 59 dollar səviyyəsində nəzərdə tutulmuşdu.
Ekspertlər bildirirlər ki, neftin qiymətinin yüksəlməsi Rusiyanın maliyyə vəziyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər. Analitiklər hesablayırlar ki, neftin orta qiymətinin hər 10 dollar artması büdcəyə əlavə 1 trilyon rubl gətirir. Hazırkı qiymət səviyyəsində əlavə gəlirlər ildə 3-4 trilyon rubl təşkil edə bilər ki, bu da təxminən 3,8 trilyon rubl proqnozlaşdırılan büdcə kəsirini əhəmiyyətli dərəcədə ödəyə bilər.
Urals neftinin qiymətinin bir barel üçün 90-100 dollar aralığında qalması ssenarisi büdcəyə əlavə 2,5-3,5 trilyon rubl gətirə bilər. Lakin ilin ikinci yarısında qiymətlərin düşməsi nəticəsində yekun əlavə gəlir 1,5-2 trilyon rubl ətrafında ola bilər. Ümumilikdə, neft və qaz gəlirləri planlaşdırılan 8,9 trilyon rubl əvəzinə 12 trilyon rublu keçə bilər.
Rublun dəyərdən düşməsi də ixracatçıların rubl gəlirlərini artırıb. Mart ayının əvvəlindən bəri rubl təxminən 10% zəifləyib, lakin 20 martda 84 rubla möhkəmlənib. Məzənnə dəyişkənliyi, əsasən, büdcə qaydası çərçivəsində xarici valyuta satışlarının dayandırılması ilə bağlıdır.
Bazar vəziyyəti əsasən Hörmüz boğazındakı gərginlikdən asılıdır. Bu marşrut vasitəsilə təchizatın məhdudlaşdırılması qiymətlərin artmasına səbəb olub. İran tranziti qismən bərpa edərək fərdi gəmilər üçün “təhlükəsiz dəhliz” yaradıb və rüsum alır; medianın məlumatına görə, bu hər tanker üçün təxminən 2 milyon dollara başa gəlir.
Analitiklər bildirirlər ki, neftin qiymətləri qısa müddətdə münaqişənin gedişatından birbaşa asılı olacaq. İnfrastruktur hücumları və ya boğazın blokadası qiymətləri barel üçün 150 dollar və ya daha yüksək səviyyəyə qaldıra bilər. Gərginliyin azalması və Hörmüz boğazında tranzitin genişləndirilməsi isə qiymətlərin sabitləşməsinə və ya azalmasına səbəb ola bilər. Beləliklə, mövcud vəziyyət Rusiyaya həm əhəmiyyətli büdcə imkanları, həm də yüksək bazar dəyişkənliyi və geosiyasi risklər yaradır.
İzmedia.az
