Dünya okeanları ilin bu vaxtında görünməmiş temperatur yüksəlişi ilə qarşı-qarşıyadır. Peyklərdən, gəmilərdən və dəniz şamandıralarından alınmış Avropa Kopernik İqlim Dəyişikliyi və dəniz xidmətlərinin hesabatına əsasən, qlobal dəniz enerjisinin orta temperaturu iyun ayında 20,98°C -yə çarə bütün zamanların iyun ayı rekordunu qırıb.
Səth temperaturları iyunun 21-də 20,86°C , iyunun 28-də 20,89°C alınaraq 2024-cü ildəki pik hədləri geridə qoyub.
Anomal istiliyin əsas səbəbləri:
-
El Niño fenomeni: Sakit okeanın ekvatorial tropik hadisələri suların qeyri-adi temperaturu ilə müşahidə olunan təbii iqlim amili yenidən başlayır. Əlimlər bu dalğanın son onilliklərinin ən güclü iqlim hadisələrindən ətrafa çevrilməni proqnozlaşdırırlar.
-
İnsan amilli iqlim şəraiti: Fosil yanacaqların (neft, qaz, kömür) yandırılması nəticəsində atmosferdə toplanan artıq istiliyin təxminən 90%-i okeanlar tərəfindən udulur və bu qlobal su hövzələrinin qızmasına səbəb olur.
Ekspertlər: “Xəritələşdirilməmiş əraziyə daxil oluruq”
Britaniya Antarktika Tədqiqat Mərkəzinin okeanoqrafı Maykl Meredit edilib ki, dəniz enerjisində temperaturun artımı olsa da, hazırkı istiləşmə sürəti son enerji təchizatıdır.
Kopernik İqlim Dəyişikliyi Xidmətinin direktoru Karlo Buontempo da vəziyyətin ciddiliyini bu sözlərlə ifadə edib:
“Mövcud şərait bizi yenidən planlaşdırılmış əraziyə (naməlum şəraitdə) aparan yeni bir dövrün başlanğıcı ola bilər.
Hava şəraiti və dəniz həyatı üçün ağır fəsadlar
Okeanların həddindən artıq qızması həm qlobal iqlim ekosisteminə, həm də dəniz canlılarına güclü təsir göstərir:
| Təsir Sahəsi | Yarana Biləcək Fəsadlar |
| Ekstremal Hava | İsti su fırtına və qasırğaları daha da gücləndirir, buxarlanmanı sel və daşqın riskini çoxaldır. |
| Dəniz Həyatı | Dəniz istilik dalğaları subatımı riflərin (mərcanların) kütləvi ağarmasına və məhvinə, dəniz hissələrinin ölümünə səbəb olur. |
| Fiziki Dəyişiklik | Qızan suyun səviyyəsinin yüksəldilməsi sürətləndirir. |
Kopernik rəsmilərinin hesabatına görə, ilin ilk altı ayı ərzində dünya okeanlarının təxminən 82%-i uzunmüddətli dəniz istiliklərinin təsirinə məruz qalıb.
İzmedia.az
