“Politico”nun məlumatına görə , Avropa Rusiyadan artan təhdid və ABŞ-ın ittifaqdakı rolu ilə bağlı qeyri-müəyyənlik fonunda NATO-nun şərq sərhədini sürətlə gücləndirir .
Finlandiyadan Baltikyanı ölkələrə qədər region mümkün münaqişənin ilk günlərində təkbaşına mübarizə aparmalı olacağı ssenariyə əsasən müdafiəsini yenidən qurur.
Finlandiya özünü belə bir ssenariyə ən yaxşı hazırlıqlı ölkə hesab edir. Ölkə təxminən 870.000 nəfərlik səfərbərlik ehtiyatı olan universal müdafiə sistemini saxlayır və ordu və mülki infrastrukturu əhatə edən “ümumi müdafiəyə” güvənir. NATO-ya üzv olmasına baxmayaraq, Finlandiya ordusu böhran vəziyyətində ölkənin ilk zərbəni təkbaşına ala biləcəyini vurğulayır. Coğrafiyası – meşələr, göllər və sərt iqlim – əsas müdafiə üstünlüyü kimi qəbul edilir. Paralel olaraq, Finlandiya silahlanmasını gücləndirir, avadanlıq alır və minalardan istifadəni müdafiə doktrinasına qaytarır.
Polşa NATO-nun şərq cinahında ən böyük istehkam sistemi qurur. “Şərq Qalxanı” layihəsinə Kalininqrad və Belarusla sərhədlər boyunca istehkamlar, tank əleyhinə maneələr, dronlar, sensorlar və müdafiə xətləri daxildir.
Varşava həmçinin dronlara qarşı mübarizə aparmaq üçün bir sistem hazırlayır və müdafiə xərclərini ÜDM-in təxminən 5%-nə qədər artırır. Eyni zamanda, infrastrukturun böyük bir hissəsi hələ də planlaşdırma və ya yerləşdirmə mərhələsindədir və sərhədin bəzi hissələrində istehkamlar yoxdur və ya minimaldır.
Baltikyanı ölkələr olan Litva, Latviya və Estoniya kiçik ölçülərinə və coğrafiyalarına görə özlərini NATO-nun ən həssas hissəsi hesab edirlər. Onların müdafiə strategiyası iki element üzərində qurulub: mümkün Rusiya hücumunu yavaşlatmaq və müttəfiqlərin sürətli gəlişini təmin etmək. Bu məqsədlə, tank əleyhinə maneələr, istehkamlar və mina sahələri ilə yanaşı, çoxmillətli NATO qüvvələrinin, o cümlədən gələcəkdə Litvada daimi iştirakı olan Alman briqadasının yerləşdirilməsi ilə Baltik Müdafiə Xətti yaradılır.
NATO-nun şərq cinahının ümumi strateji hesablanması “gecikmə” ideyasına əsaslanır: istehkamlar hücumu tamamilə dayandırmamalı, əksinə, alyansın səfərbər olması və gücləndirmələri köçürməsi üçün vaxt qazanmalıdır. Eyni zamanda, ekspertlər və hərbi rəsmilər etiraf edirlər ki, ABŞ olmadan Avropa hələ də müstəqil müdafiə üçün kifayət qədər imkanlara malik deyil, xüsusən də kəşfiyyat, uzaqmənzilli zərbələr və nüvə qarşısının alınması sahələrində.
Bu fonda NATO-nun gələcəyi ilə bağlı müzakirələr güclənir. Bəzi ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, ABŞ-ın rolunun azalması ittifaq daxilində məsuliyyətin yenidən bölüşdürülməsinə və ən pis halda onun birliyinin böhranına səbəb ola bilər. Lakin şərq cinah ölkələrinin rəsmiləri NATO-nu artıq yeni risklərə uyğun olaraq yenidən qurulan işləyən kollektiv müdafiə sistemi kimi qəbul etdiklərini vurğulayırlar.
Şərqi Avropa ölkələrinin əsas nəticəsi odur ki, onlar artıq Amerikanın sürətli müdaxiləsinin təminatına etibar etmirlər və Avropa qüvvələri ilə mümkün münaqişənin ilk həlledici günlərini dəf etməli olacaqları ssenariyə hazırlaşırlar.
