Yer kürəsinin iqlimində yüz milyonlarla ildir ki, gücləndirilmiş rejimdə işləyən təbii “əyləclər” mövcuddur və bu da planetin temperaturunun alimlərin əvvəllər düşündüyü qədər kəskin şəkildə dəyişməsinin qarşısını alır. Lakin yeni tədqiqatlar göstərir ki, həmin qədim isti dövrlərdə planetin temperaturu əslində əvvəllər düşünüləndən xeyli aşağı olub, Earth.com yazır .
Nəticələr xüsusilə narahatedicidir, çünki onlar o deməkdir ki, nəzarətsiz insan istiləşməsi Yer kürəsini görünməmiş dalğalanmalara sürükləyə bilər. Lids Universitetindən bir qrup tədqiqat aparıb: alimlər təxminən 540 milyon il əvvəldən bu günə qədər olan dövrü əhatə edən Fanerozoy dövründə Yer kürəsinin temperaturunu yenidən qurmaq üçün yeni ölçmə metodundan istifadə ediblər.
Focus xəbər verir ki, əvvəlki tədqiqatlar planetin bəzi geoloji dövrlərdə temperaturunun sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən 20°C yüksək olduğunu təxmin edib. Bundan əlavə, ilk heyvanların təkamülünün baş verdiyi bəzi erkən dövrlərdə temperaturun sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən 30°C yüksək ola biləcəyinə inanılırdı. Alimlərin fikrincə, bu rəqəmlər həddindən artıq istiyə davam gətirə bilən bir planeti təsvir edirdi.
Lakin indi yeni tədqiqatlar tamamilə fərqli bir mənzərə ortaya qoyur: məlumatlar planetin temperaturunu geoloji zaman ərzində daha dar hədlərdə saxlayan təbii sabitləşdirici proseslərə işarə edir.
Alimlərin fikrincə, bu cür proseslər Yer kürəsinin biosferinin daha da təkamül etməsinə imkan vermiş və onun dəfələrlə fəlakətli ifrat həddə çatmasının qarşısını almışdır. Beləliklə, alimlər keçmişdə planetimizin sənayedən əvvəlki temperaturu maksimum 10°C-dən çox olan ifrat temperatur yaşadığı qənaətinə gəliblər. Bu, hələ də bugünkündən daha istidir, lakin əvvəllər düşünüləndən tam 10-20°C daha soyuqdur.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Çendu Texnologiya Universitetindən Donqyu Cenqin sözlərinə görə, nəticələr əvvəlki metodların imkan verdiyindən daha ətraflı keçmiş qlobal temperatur mənzərəsini yenidən qurur.
Tədqiqat həmçinin Yer kürəsinin uzunmüddətli iqlim həssaslığının bəzi son hesablamalardan daha aşağı ola biləcəyini göstərir. Nəticələr göstərir ki, Yer kürəsinin temperaturu keçmişdə ciddi şəkildə tənzimlənib, lakin planetin antropogen 10°C istiləşməsi bəşəriyyəti planetimizin əvvəllər heç vaxt görmədiyi səviyyəyə çatdıra bilər.
İzmedia.az
