“France-Presse” agentliyinin məlumatına görə, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan bildirib ki, Ankaranın “suveren bərabərlik” adlandırdığı və Kipr türklərinin beynəlxalq statusunu tanımadan Kipr münaqişəsini həll etmək üçün edilən hər hansı bir cəhd uğurlu olmayacaq.
Bu bəyanat BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreşin Kiprə səfərindən və orada Kipr Respublikasının Prezidenti Nikos Xristodulides və Kipr türklərinin lideri Tufan Ərhurmanla görüşlərindən sonra verilib. Danışıqların məqsədi 2017-ci ildə danışıqların dayandırılmasından sonra dayandırılan sülh prosesini yenidən başlatmaq idi.
Ərdoğan bildirib ki, “Kipr məsələsini iki icma arasında hakimiyyət bölgüsü ilə bağlı sadə bir mübahisəyə çevirmək olmaz. Problemin əsası Kipr türk xalqının suveren bərabərliyinin və beynəlxalq statusunun tanınmasındadır”.
Onun fikrincə, Şərqi Aralıq dənizində Kipr türklərinin “suveren bərabərliyi, ayrılmaz hüquqları və qanuni maraqları”nı görməzdən gələn heç bir təşəbbüs uğur qazana bilməz.
Ərdoğan vurğulayıb ki, Türkiyə Kipr türklərini dəstəkləməyə və onların maraqlarını “nəyin bahasına olursa olsun” qorumağa davam edəcək. Türkiyə lideri deyib: “Biz heç vaxt onların keçmişin əzablarını yenidən yaşamalarına icazə verməyəcəyik”.
Türkiyə prezidenti həmçinin bildirib ki, Ankara Kipri ”yeni hərbi strukturlara və geosiyasi hesablamalara” cəlb etmək cəhdlərini yaxından izləyir. “Turkish Minute” jurnalının qeyd etdiyi kimi, bu açıqlama çox güman ki, Kipr Respublikası ilə Yunanıstan və İsrail arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlıdır.
Quterreş iki Kipr icmasının liderləri ilə görüşlərdən sonra bildirib ki, Kiprlə bağlı razılığa gəlmək təkcə ada xalqı üçün deyil, həm də Şərqi Aralıq dənizinin sabitliyi üçün “son dərəcə vacibdir”.
BMT Baş katibinin sözlərinə görə, tərəflər prinsipcə Yunan və Türk icmalarının liderlərinin, eləcə də üç qarant ölkənin – Türkiyə, Yunanıstan və Böyük Britaniyanın iştirakı ilə yeni genişləndirilmiş görüş keçirmək barədə razılığa gəliblər. Lakin, onun fikrincə, danışıqların daha bir faydasız mərhələsinin qarşısını almaq üçün əlavə hazırlıqlara ehtiyac var.
Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi Quterreşin səylərini alqışladı, lakin tərəflər arasında hələlik ortaq bir mövqe formalaşdırılmadığını bildirdi. Ankara yenidən Yunan Kipr tərəfini “sərt mövqedə” günahlandırdı və əvvəlki nizamlama modellərinin onları tükətdiyini bildirdi.
Türkiyə israr edir ki, “ədalətli, hərtərəfli və davamlı” bir razılaşma yalnız tərəflərin bərabərliyi və Kipr türklərinin beynəlxalq statusunun tanınması əsasında mümkündür.
Kipr 1974-cü ildə Türkiyənin Yunanıstanla birləşmə tərəfdarlarının dövlət çevrilişindən sonra adaya qoşun göndərməsindən bəri bölünmüş vəziyyətdə qalıb. Adanın şimal və cənub hissələri arasında BMT-nin nəzarətində olan bufer zonası mövcuddur.
1983-cü ildə adanın türk hissəsi yalnız Türkiyə tərəfindən tanınan Şimali Kipr Türk Respublikasının yaradıldığını elan etdi. Ankara adanın şimalında əhəmiyyətli hərbi mövcudluğu qoruyub saxlayır. Kipr Respublikası 2004-cü ildə Avropa Birliyinə qoşuldu, lakin adanın şimalında AB qanunlarının tətbiqi dayandırıldı.
İzmedia.az
