Dünyanın 18 aparıcı dəniz dövlətini birləşdirən Məşvərətçi Gəmiçilik Qrupu (CSG) sentyabrın 8-də birgə bəyanat yayaraq beynəlxalq gəmiçilik qaydalarının və dənizlərdə səyrüsefer azadlığının kəskin şəkildə zəifləməsi barədə xəbərdarlıq edib.
Bəyanatda vurğulanır ki, qlobal ticarətin 80%-dən çoxu (enerji resursları, ərzaq, sənaye xammalı və istehlak malları) dəniz yolu ilə daşınır. Son illərdə COVID-19 pandemiyası, Ukrayna münaqişəsi, Panama kanalındakı quraqlıq və Yaxın Şərqdəki hərbi toqquşmalar ticarət marşrutlarında ciddi fasilələr yaradıb. CSG-nin qiymətləndirməsinə görə, bu hadisələr təkcə müvəqqəti axsamalar deyil, beynəlxalq ticarət sistemində baş verən köklü və struktur dəyişikliklərinin göstəricisidir.
Dəniz təhlükəsizliyi üçün əsas risk faktorları kimi aşağıdakılar göstərilir:
-
“Kölgə donanması”nın genişlənməsi: Standart sığorta, təhlükəsizlik və şəffaflıq mexanizmlərindən kənarda fəaliyyət göstərən, əsasən sanksiyalardan yayınmaq üçün istifadə edilən yüzlərlə gəmi qlobal dənizçilikdə iki səviyyəli (paralel) sistem formalaşdırır.
-
Qaydaların parçalanması: Müxtəlif ölkə və regionların dəniz daşımalarına fərqli tənzimləmə yanaşmaları tətbiq etməsi logistika xərclərini artırır və biznes üçün qeyri-müəyyənlik yaradır.
-
Kritik keçidlərdəki böhran: Mövcud qaydalar sisteminin pozulmasına bariz nümunə kimi Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginlik göstərilir. Bəyanatda qeyd olunur ki, gəmiçiliyin təchizat zəncirinin sıradan çıxması birbaşa qlobal iqtisadiyyatın parçalanmasına gətirib çıxarır.
Məşvərətçi Gəmiçilik Qrupu bildirir ki, problemin həlli yeni məhdudiyyətlərin tətbiqində deyil, BMT-nin Dəniz Hüququ haqqında Konvensiyası və Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (IMO) mövcud beynəlxalq standartlarının bütün dövlətlər tərəfindən yekdil və ardıcıl tətbiq edilməsindədir.
İzmedia.az
