Yale University alimləri meymunların birgə qərarvermə prosesinin əvvəllər düşünüldüyündən daha mürəkkəb və “ağıllı” olduğunu müəyyən ediblər. Araşdırmanın nəticələri “Neuron” jurnalında dərc olunub.
Tədqiqatda marmosetlər üzərində aparılan təcrübələr göstərib ki, bu heyvanlar əməkdaşlıq zamanı bir-birinin baxışlarını, bədən hərəkətlərini və davranış siqnallarını diqqətlə izləyir və hərəkətə keçməzdən əvvəl sosial məlumatları mərhələli şəkildə toplayırlar.
Təcrübə zamanı cüt marmosetlər eyni anda lingləri çəkməli idilər. Onların hərəkətləri arasında bir saniyədən çox fərq olmamalı idi ki, mükafat əldə edə bilsinlər.
Alimlər bu prosesi “sosial baxış” adlandırıblar. Marmosetlər davamlı olaraq partnyorlarının hərəkətlərini müşahidə edərək uyğun zamanlamanı proqnozlaşdırmağa çalışıblar.
Araşdırma zamanı onların beynində sosial düşüncə və qərarvermə ilə əlaqəli dorsomedial prefrontal korteks bölgəsində aktivliyin artdığı müşahidə edilib. Neyron aktivliyi birgə fəaliyyət anına yaxınlaşdıqca tədricən yüksəlib.
Tədqiqatçılar bu mexanizmi “sübut toplama” modelinə bənzədiblər: beyin addım-addım məlumat toplayaraq hərəkət qərarına gəlir. Əvvəllər bu modelin əsasən fərdi qərarverməyə aid olduğu düşünülürdü, lakin yeni nəticələr onun sosial qarşılıqlı təsirlərdə də işlədiyini göstərib.
Alimlərin fikrincə, bu nəticələr primatlarda və insanlarda əməkdaşlığın, ünsiyyətin və empatiyanın təkamülünü daha yaxşı anlamağa imkan verir. Həmçinin, sosial qarşılıqlı əlaqələrin pozulması ilə bağlı bəzi pozğunluqların, o cümlədən autizm spektr pozuntularının öyrənilməsinə də töhfə verə bilər.
Tədqiqatda maraqlı məqamlardan biri də odur ki, partnyorlar bir-birini nə qədər yaxşı tanıyırsa, bir o qədər az açıq siqnal izləməyə ehtiyac qalır. Zamanla beyin qarşı tərəfin davranışını “daxili model” kimi formalaşdırır və onun hərəkətlərini daha avtomatik şəkildə proqnozlaşdırmağa başlayır.
İzmedia.az
