Phys.org saytının məlumatına görə , Norveçli alimlər buzların sürətlə əriməsinin Arktikanı necə dəyişdirdiyini araşdırmaq üçün Şimal qütbünə böyük bir ekspedisiyaya başlayıblar .
“Kronprins Haakon” tədqiqat gəmisi dənizdə 50 gün keçirəcək və ekspedisiyanın özü on illik “Polhavet 2050” elmi proqramının ilk mərhələsi olacaq.
Ekspedisiya rəhbəri Pol Doddun sözlərinə görə, layihənin əsas məqsədi dəniz buzlarının yox olmasının Arktika ekosistemlərinə necə təsir etdiyini və insanlar üçün nəticələrini anlamaqdır. Peyk müşahidələri göstərir ki, mərkəzi Şimal Buzlu Okeanı sürətlə dəyişir: buzla örtülü ağ səth getdikcə açıq su ilə əvəz olunur.
Alimlər qeyd edirlər ki, dəniz buzları kiçildikcə əvvəllər əlçatmaz olan əraziləri araşdırmağa maraq artır. İstiləşmə Atlantik okeanından Arktikaya yeni növlərin gətirilməsinə səbəb ola bilər və açıq su yeni dəniz ticarət yollarını aça bilər.
Ekspedisiyaya Norveçin aparıcı elmi təşkilatlarından təxminən 30 tədqiqatçı cəlb olunub. Onlar bütün Arktika ekosistemini — okean səthindən dəniz dibinə qədər, təxminən 4000 metr dərinlikdə araşdıracaqlar. Bunun üçün mütəxəssislər su, buz, dib çöküntüsü və plankton nümunələri toplayacaq, həmçinin 2024-cü ildən bəri davamlı olaraq məlumat toplayan avtomatlaşdırılmış cihazları bərpa edəcəklər. Onların yerində yeni müşahidə stansiyaları quraşdırılacaq.
Xüsusilə dəniz dibinə diqqət yetiriləcək. Tədqiqatçılar hansı orqanizmlərin böyük dərinliklərdə yaşadığını, yerli ekosistemlərin necə qurulduğunu və dib çöküntülərinin karbon yığılmasında hansı rol oynadığını müəyyən etmək istəyirlər. Bunu etmək üçün onlar çöküntülərin oksigen tərkibini ölçəcəklər ki, bu da onlara dəniz dibində nə qədər karbonun qaldığını və nə qədərinin okeana qayıddığını təxmin etməyə imkan verəcək.
Alimlərin fikrincə, tək bir mövsümün məlumatlarına əsaslanaraq davam edən dəyişiklikləri anlamaq mümkün deyil. Yalnız uzunmüddətli müşahidələr bizə uzunmüddətli tendensiyaları görməyə və qlobal istiləşmənin, isti Atlantik sularının axınının və Arktikaya artan insan fəaliyyətinin təsirini qiymətləndirməyə imkan verir.
“Qütb Qütb İli 2050” proqramı on il davam etmək üçün nəzərdə tutulub və 2032-2033-cü illərdə keçiriləcək növbəti Beynəlxalq Qütb İlinə hazırlıq işlərinə Norveçin töhfəsi kimi nəzərdə tutulub. Tədqiqatçılar Arktikadakı dəyişikliklərin təkcə şimal enliklərinə deyil, həm də bütün planetin iqliminə təsir etdiyini, okean axınlarına, şirin su dövranına və qlobal iqlim sisteminə təsir etdiyini vurğulayırlar.
İzmedia.az
