“Al-Monitor” nəşrinin təhlilinə əsasən, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında imzalanan birgə müdafiə müqaviləsi (“Məkkə Paktı”) Yaxın Şərqdə Vaşinqtonun təhlükəsizlik monopoliyasını zəiflədərək çoxqütblü hərbi nizamın bərqərar olmasına zəmin yaradır. Bu yeni təhlükəsizlik mənzərəsi rəsmi Pekinin regional strategiyası ilə tam üst-üstə düşür.
Analitiklər Çinin bu ittifaqdan faydalandığı 3 əsas istiqaməti fərqləndirirlər:
1. Təhlükəsizlik Sistemlərinin Şaxələnməsi və ABŞ Təsirinin Azalması
-
Mərkəzi Rolun Həlli: Pekin illərdir Yaxın Şərqdə ABŞ-ın xarici hərbi dominantlığından azad olan regional təhlükəsizlik arxitekturasını təşviq edir. Məkkə Paktı müdafiə təminatının şaxələnməsinə xidmət edir.
-
Ağır Öhdəliklərsiz Nüfuz: Çin regionda birbaşa hərbi zəmanətçi olmaq öhdəliyi götürmədən diplomatik, iqtisadi və texnoloji tərəfdaşlıqları dərinləşdirmək fürsəti əldə edir.
-
Vaşinqtonun Zəifləyən Mövqeyi: Yaxın Şərqdəki münaqişələr və davam edən hücumlar ABŞ-ın regional hərbi bazalarının həssaslığını göstərib və Körfəz ölkələrini alternativ çəkindirmə mexanizmlərinə istiqamətləndirib.
2. “Pakistan Kartı” və Çinin Dolayı Təsiri
-
Ən Yaxın Müdafiə Tərəfdaşı: Pakistan Çin silahlarının (xüsusən JF-17 qırıcıları, sualtı qayıqlar və birgə PUA layihələri) ən böyük alıcılarından biridir.
-
Nüvə Gücünün İnteqrasiyası: Paktın yeganə nüvə dövləti olan Pakistanın Pekinlə dərin strateji və hərbi bağlılığı Çinin bu ittifaq üzərindəki dolayı təsirini artırır.
-
Çin Texnologiyalarının Yayılması: İslamabadın Körfəzdə hərbi çəkisinin artması Çin istehsalı olan silah sistemlərinin, təlimlərin və xidmət şəbəkələrinin bölgədə genişlənməsinə yol açır.
3. Müdafiə Sənayesi və Silah İxracının Genişlənməsi
-
PUA və HHM Sistemlərinə Artan Tələbat: Regional münaqişələr dron və hava hücumundan müdafiə sistemlərinə ehtiyacı kəskin şəkildə artırıb. Çin əlverişli qiymətlər və texnologiya transferi təklifləri ilə bu bazarda üstünlüyə malikdir.
-
İstehsalın Lokalizasiyası: Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərində Çinin Wing Loong-3 hücum dronlarının istehsal xəttinin qurulması razılaşması sadəcə silah satışından təchizat zənciri və sənaye bazasına dərin inteqrasiyaya keçidin bariz nümunəsidir.
-
Sinseqiya Effekti: Üçtərəfli hərbi koordinasiya Çin texnologiyalarına əsaslanan birgə təlim, sənaye əməkdaşlığı və texniki xidmət tələbatını daha da sürətləndirə bilər.
İzmedia.az
