izmedia.az xəbər verir ki, Xarici işlər naziri Hakan Fidan gündəmdəki məsələlərlə bağlı açıqlamalar verib. ABŞ–İsrail ilə İran arasında davam edən müharibəyə toxunan Fidan bildirib ki, “İsrailin provokasiyası ilə İran və ABŞ arasında tammiqyaslı müharibə gedir. Artıq tərəflərin yaşamalı olduğu başqa bir mərhələ qalmayıb. Bu problemi yalnız iki ölkə deyil, bütün dünyanı təsir edən bir məsələ kimi görüb real həll tapmağın vaxtıdır. Müharibəni bitirmək və normal həyata qayıtmaq üçün kifayət qədər iradə və niyyət var – hər iki tərəfdən bu izlenim alınır.”
Fidan Qətərin Al Jazeera kanalına verdiyi müsahibədə ABŞ–İran danışıqlarına da toxunaraq bildirib ki, ən vacib prioritet atəşkəsin davam etməsidir:
“Atəşkəsin alternativi yenidən müharibəyə qayıtmaqdır və heç kim bu ssenarini yenidən yaşamaq istəmir. Çünki bu müharibə dünya iqtisadiyyatına və enerji təhlükəsizliyinə ciddi zərər verir.”
Danışıqlar və diplomatik proses
Fidan qeyd edib ki, danışıqlar enişli-yoxuşlu gedir və bu, prosesin təbiətidir. ABŞ İranın təklifini qəbul etməsə də, tərəflər yenidən yeni formulalar üzərində işləyə bilərlər.
O, Türkiyənin bu prosesdə vasitəçilik roluna da toxunaraq bildirib ki, Pakistan, Qətər və digər regional ölkələrlə birlikdə koordinasiya davam edir.
Enerji və təhlükəsizlik
Nazir bildirib ki, Hürmüz boğazı ilə bağlı risklər olsa da, Türkiyə enerji baxımından tam asılı vəziyyətdə deyil:
“Bizə Rusiya, İran, Azərbaycan və Orta Asiyadan boru kəmərləri ilə enerji gəlir. Bu səbəbdən enerji təhlükəsizliyi ciddi şəkildə pozulmur.”
Lakin o, ümumilikdə müharibənin enerji qiymətlərinə və qlobal iqtisadiyyata mənfi təsir etdiyini vurğulayıb.
“Yeni regional nizam riski”
Fidan xəbərdarlıq edib ki, əgər müharibə bitməsə, bölgədə yeni bir siyasi və təhlükəsizlik nizamı formalaşa bilər:
“Böyük əksəriyyət tərəfindən qəbul edilməyən yeni bir düzən yeni münaqişələr yarada bilər.”
Suriya və region
O, Suriya barədə danışaraq ölkədə müəyyən sabitlik yarandığını, lakin İsrailin siyasətinin region üçün risk yaratdığını bildirib.
Fidanın sözlərinə görə, Suriya artıq əvvəlki kimi təhlükə mənbəyi deyil və bir çox qaçqın geri qayıdır.
NATO və Avropa təhlükəsizliyi
Fidan NATO-nun əsas dəyərinin üzv ölkələr arasında sülh və əməkdaşlıq olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Avropa təhlükəsizliyi ilə bağlı vahid anlayış yoxdur və bu, gələcəkdə ciddi müzakirə tələb edir.
İran–ABŞ münaqişəsi və Hürmüz boğazı
Fidan qeyd edib ki, Hürmüz boğazının bağlanması həm regionu, həm də dünya iqtisadiyyatını zərbə altına alır. Ona görə də əsas məqsəd diplomatiya yolu ilə boğazın açılması və müharibənin dayandırılmasıdır.
“Güc yolu deyil, danışıqlar yolu ilə həll mümkündür. Əgər ehtiyac olarsa, Türkiyə texniki dəstək də verə bilər.”
Nəticə
Fidan bildirib ki, bütün tərəflər müharibənin dayandırılması və atəşkəsin davam etdirilməsi barədə ümumi razılığa daha yaxındır:
“Əsas məsələ niyyətdir. Niyyət varsa, həll yolu tapmaq mümkündür. Biz müsbət nəticə üçün çalışırıq, amma hər zaman ehtiyatlı optimizm içindəyik.”
