Mütəxəssislərin fikrincə, əsas səbəblərdən biri orqanizmin oyandıqda təbii olaraq ifraz etdiyi stress hormonu – kortizolun artmasıdır. Lisenziyalı terapevtlər izah edirlər ki, bu hormon səhərlər bədəni aktivləşdirmək üçün yüksəlir, lakin bəzi insanlarda bu artım həddindən artıq narahatlıq və stress hissi yarada bilər.
Klinik psixoloq Debra Kissenin sözlərinə görə, yuxudan oyanma prosesi özü belə narahatlıq yaradan keçid mərhələsidir: “Oyandığımız anda beyin ‘bu gün məni nə gözləyir?’ kimi suallar verir və bu, narahatlığı artıra bilər.”
Psixoloq Anna Elton isə bildirir ki, səhər narahatlığı kortizol oyanış reaksiyası (CAR) ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, bu hormonun səviyyəsi oyandıqdan sonra ilk saatda yüksəlir və gün işığı ilə birlikdə daha da arta bilər.
Səhər narahatlığını artıran əsas faktorlar
Mütəxəssislər səhər narahatlığını gücləndirən bir neçə amili də qeyd edirlər:
- Oyandıqdan dərhal sonra telefona baxmaq və xəbərləri izləmək
- Səhərə su içmədən qəhvə ilə başlamaq
- Günün planını ya həddindən artıq yükləmək, ya da ümumiyyətlə planlamamaq
- Oyandıqdan sonra təbii işığa çıxmamaq
- Səhər yeməyini buraxmaq
- Zəngli saatı təkrar-təkrar gecikdirmək
- Öz emosional vəziyyətinə diqqət yetirməmək
Psixoloqlar bildirirlər ki, bu vərdişlər orqanizmdə stress reaksiyasını gücləndirə və narahatlığı artıran dövr yarada bilər.
Səhər narahatlığını azaltma yolları
Mütəxəssislərin tövsiyəsinə görə, səhər narahatlığını azaltmaq üçün sadə addımlar kifayət edə bilər. Onlara əsasən, günə kiçik və asan bir tapşırıqla başlamaq (məsələn, yatağı yığmaq) beyində müsbət motivasiya yaradır və dopamin ifrazını artırır.
Həmçinin, psixoloqlar real və planlı yanaşmanın, eləcə də səhərlər ekran istifadəsini azaltmağın narahatlıq səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı sala biləcəyini bildirirlər.
İzmedia.az
