Avropa İttifaqı Çindən artan idxal, xüsusilə elektrik avtomobillərinin genişlənməsi fonunda “Çin şoku” adlandırılan iqtisadi təzyiqlə üzləşir. Yeni məlumatlara görə, Çinin Aİ ilə ticarət profisiti 2026-cı ilin ilk üç ayında 83 milyard dollara çatıb. “The Guardian” yazır ki, 2025-ci il üzrə ümumi profisit 360 milyard avro olub.
Mercator Çin Araşdırmaları İnstitutunun (Merics) təhlilinə əsasən, Çin birinci rübdə Aİ-yə təxminən 148 milyard dollarlıq mal ixrac edib, Aİ-dən isə 65 milyard dollarlıq idxal həyata keçirilib.
Elektrikli avtomobillər əsas artım səbəbi
Çin elektrik və hibrid avtomobillərinin Aİ bazarına ixracı kəskin artaraq 20,6 milyard dollara yüksəlib. Bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə demək olar ki, ikiqat artım deməkdir.
Məlumata görə, Çin elektrik avtomobilləri artıq Avropada satılan ümumi EV ixracının böyük hissəsini təşkil edir və BYD kimi istehsalçılar bazarda sürətlə mövqe qazanır.
Aİ-də narahatlıq artır
Bruegel beyin mərkəzi Avropanın “ciddi və sürətlənən Çin şoku” ilə üzləşdiyini bildirir. Almaniya kansleri Fridrix Merts də ticarət kəsirinin “sağlam olmayan səviyyəyə” çatdığını vurğulayıb.
Aİ buna cavab olaraq Çin avtomobillərinə qarşı bəzi hallarda 35%-ə qədər tariflər tətbiq edib və “Avropada istehsal” sənaye siyasətini gücləndirməyə çalışır.
Çin və Aİ arasında gərginlik
Pekin isə Avropanın yeni ticarət məhdudiyyətlərinə qarşı “əks tədbirlər” görəcəyi ilə hədələyib və Aİ siyasətlərini ayrı-seçkilik kimi qiymətləndirib. Avropa Komissiyası isə bunun ÜTT qaydalarına uyğun olduğunu bildirir və Çinlə dialoqa hazır olduğunu vurğulayır.
Strateji asılılıq problemi
Məlumata görə, Çin nadir torpaq metallarında, xüsusilə daimi maqnitlərdə, qlobal bazarın 93%-nə nəzarət edir. Bu materiallar avtomobil sənayesində və yüksək texnologiyalarda kritik rol oynayır.
Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, Avropa bu asılılığı azalda bilməsə, sənaye baxımından ciddi risklərlə üzləşə bilər.
İzmedia.az
