“Nature Climate Change” jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırmaya görə, əvvəllər nadir hallarda baş verən fəlakətli sahil daşqınları, insan fəaliyyətinin yaratdığı iqlim dəyişikliyinin yaratdığı dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi səbəbindən daha tez-tez baş verir.
Alimlər deyirlər ki, bu cür daşqınlar yüksək qabarma və tufanlar dəniz səviyyəsinin onsuz da yüksəlməsi ilə üst-üstə düşdükdə baş verir. Bu amillər qlobal istiləşmə və təbii iqlim dəyişkənliyi ilə güclənir.
Tədqiqata görə, tarixən illik 1% baş vermə ehtimalı olan hadisələr hazırda təxminən 12 dəfə daha tez-tez baş verir. Eyni zamanda, alimlər insan fəaliyyətinin təbii şəraitlə müqayisədə onların ehtimalını təxminən dörd dəfə artırdığını təxmin edirlər.
Məqalənin müəllifləri dünyanın 100-dən çox qabarma-çəkilmə ölçən stansiyasından əldə edilən məlumatları, eləcə də 1900-cü ildən 2005-ci ilə qədər olan iqlim modelləşdirməsini təhlil ediblər. Onlar qeyd edirlər ki, 2005-ci ildən sonra müqayisə edilə bilən modellərin sayı məhdud idi, lakin antropogen təsirlər artmağa davam etdikcə real risk bu gün daha yüksəkdir.
“Science Advances” jurnalında dərc olunmuş ayrıca bir araşdırma da okean səviyyəsinin həddindən artıq yüksəldiyini təsdiqləyir və qeyd edir ki, 2000-2018-ci illər arasında şiddətli daşqınların baş verdiyi günlərin təxminən 58%-i iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəli olub. Bundan əlavə, kritik su səviyyəsinin aşıldığı günlərin sayı 1970-ci illərdən bəri təxminən üç dəfə artıb.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu gün “demək olar ki, hər bir sahil daşqını iqlim dəyişikliyi vasitəsilə insan təsirinin izini daşıyır”. Alimlər vurğulayırlar ki, qlobal istiləşmənin yaratdığı əlavə dəniz səviyyəsinin qalxması olmasaydı, bu cür hadisələrin çoxu fəlakətli daşqın səviyyəsinə çatmazdı.
Tədqiqat müəllifləri riskin artmaqda davam etdiyini və sahil bölgələrinin uyğunlaşma tədbirlərini və infrastrukturun qorunmasını gücləndirməli olduqlarını xəbərdar edirlər.
